BEP, yani Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci için okulda hazırlanan yazılı plandır. Çocuğun izlediği eğitim programını temel alır; onun gelişim özelliklerine, ihtiyaçlarına ve performansına göre hedefleri, alacağı desteği ve öğretim yöntemlerini belirler. BEP'i okuldaki BEP geliştirme birimi hazırlar ve veli bu birimin üyesidir.

Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için BEP hazırlanması, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin temel ilkelerinden biridir. Aynı yönetmelik, ailelerin özel eğitim sürecinin her aşamasına etkin biçimde katılmasını da esas alır. Bu yüzden BEP, okulun size bildirdiği bir karar değil, sizinle birlikte hazırlanan bir plandır.

BEP nedir, kimler için hazırlanır?

BEP, çocuğun takip ettiği programdan kopuk, ayrı bir müfredat değildir. Örneğin akranlarıyla aynı sınıfta okuyan bir öğrencinin BEP'i, kayıtlı olduğu okulun programı temel alınarak hazırlanır. Plan, bu programın çocuk için nasıl uyarlanacağını ve hangi ek desteklerin verileceğini gösterir.

BEP; kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla, yani destek alarak akranlarıyla birlikte okuyan öğrenciler kadar özel eğitim okullarında ve sınıflarında okuyan öğrenciler için de hazırlanır. Kaynaştırma yoluyla eğitim yapılan okullarda BEP geliştirme birimi kurulması zorunludur.

İstanbul İl Millî Eğitim Müdürlüğünün 2018'de öğretmenler için hazırladığı BEP broşürü de planı "gerektiğinde düzeltilebilen ve değiştirilebilen esnek bir çalışma programı" diye tanımlar. Broşüre göre plan, okulda herkesin işine yarar. Çocuğun neye ihtiyaç duyduğu ortaya çıkar ve dersler buna göre planlanır. Öğretmen, çocuğun bugün neleri yapabildiğini ve nerede desteğe ihtiyaç duyduğunu açıkça görür; öğretirken ve değerlendirirken plana dayanır.

Broşür aile tarafını da anlatır: BEP sayesinde aile ile okul arasında düzenli bir iletişim kurulur, veli çocuğunun eğitimiyle ilgili kararlarda söz sahibi olur ve ailenin bu süreçte nelerden sorumlu olduğu netleşir.

BEP'i kim hazırlar?

BEP'i okuldaki BEP geliştirme birimi hazırlar. Birim, okul müdürü ya da görevlendireceği bir müdür yardımcısının başkanlığında şu kişilerden oluşur:

  • Rehberlik öğretmeni,
  • Öğrencinin sınıf öğretmeni,
  • Öğrencinin derslerine giren alan öğretmenleri,
  • Öğrencinin velisi,
  • Öğrencinin kendisi.

Gerektiğinde, görüşüne başvurulmak üzere Rehberlik ve Araştırma Merkezi'ndeki (RAM) özel eğitim değerlendirme kurulundan bir üye de birime katılır. Birimin nasıl çalışacağını okul yönetimi belirler. Bu nedenle toplantı takvimini okulunuzdan öğrenmeniz önemlidir.

Birimin işi, planın yazılmasından uygulanmasına ve sonuçlarının izlenmesine kadar bütün süreci bir arada yürütmektir. Çocuğun ihtiyaçları değiştikçe planı günceller; derste ve değerlendirmede hangi yöntem ve materyallerin kullanılacağını kararlaştırır; sınıfın ya da okulun düzenlenmesi için yönetime ve öğretmenlere önerilerde bulunur. Öğretmenler de planın hazırlanmasına katkı verir, planı derste uygular ve sonuçlarını değerlendirir.

BEP'te neler yer alır?

Yönetmeliğe göre bir BEP'te şu başlıklar bulunur:

  • Amaçlar: Çocuğun eğitim planındaki yıllık amaçlar ve bunlara bağlı kısa dönemli amaçlar.
  • Destek eğitim: Çocuğa hangi destek eğitimin, ne kadar süreyle, kim tarafından ve nasıl verileceği.
  • Yöntem ve materyal: Ders anlatılırken ve öğrenme ölçülürken hangi yöntemlerin ve materyallerin kullanılacağı.
  • Eğitim ortamı: Sınıfta ya da okulda yapılacak düzenlemeler.
  • Davranış desteği: Davranış sorunlarını önlemek ya da azaltmak ve olumlu davranışları güçlendirmek için alınacak önlemler.
  • Kişisel bilgiler: Öğrenciye ilişkin temel bilgiler.

Yönetmeliğin ekindeki eğitim planı örneği, yıllık amaçları çocuğun ihtiyaç duyduğu alanlarda kazanması hedeflenen uzun dönemli amaçlar olarak tanımlar. Kısa dönemli amaçları da bu büyük hedefe giden ara basamaklar olarak düşünebilirsiniz. Daha önce sözü geçen broşür ise BEP formunda olması gerekenler arasında bir "ölçüt" (hedefin ne zaman kazanılmış sayılacağı), planın başlangıç ve bitiş tarihi ve BEP'ten sorumlu kişileri de sayar.

Veli olarak BEP sürecine nasıl katılırsınız?

Birimin üyesi olduğunuz için toplantılarda görüşlerinizi paylaşabilirsiniz. Katkınızı güçlendirecek bazı adımlar şunlardır.

Toplantıdan önce

  • Çocuğunuzun güçlü yanlarını, sevdiği şeyleri ve evde gözlemlediğiniz zorlukları kısa notlar hâlinde yazın.
  • Bu dönem için öncelik verdiğiniz birkaç hedefi belirleyin; örneğin kendi başına giyinmek, bir arkadaşıyla oyun kurmak ya da okuduğunu anlamak.
  • RAM raporunu ve varsa destek eğitim aldığı kurumdan gelen değerlendirmeleri yanınızda bulundurun.

Toplantıda

  • Her amacın nasıl ölçüleceğini ve ne zaman gözden geçirileceğini sorun.
  • Destek eğitimin hangi derslerde, kim tarafından ve nasıl verileceğini netleştirin.
  • Anlamadığınız terimlerin açıklanmasını isteyin.
  • Aynı hedefleri evde nasıl destekleyebileceğinizi sorun.
  • Planın bir örneğini rica edin.

Toplantıdan sonra

  • Öğretmenle düzenli iletişimde kalın ve küçük ilerlemeleri de paylaşın.
  • Yönetmelik öğrenciyi de birimin üyesi sayar. Çocuğunuzun yaşına ve iletişim becerisine uygun biçimde onun görüşünü de almak bu ilkeyle uyumludur.

BEP'in gözden geçirilmesini ne zaman istemelisiniz?

BEP bir kez yazılıp dosyada kalacak bir belge değildir. Şu durumlarda okuldan birimin toplanmasını isteyebilirsiniz:

  • Çocuğunuz uzun bir süredir hedeflerde ilerleme göstermiyorsa,
  • Hedefler çocuğunuz için çok kolay ya da çok zor kalıyorsa,
  • Okulda davranış sorunları ya da okula gitmek istememe gibi yeni zorluklar başladıysa,
  • Yeni bir tanı, sağlık durumu ya da yeni bir RAM kararı gibi bir değişiklik olduysa,
  • Henüz hiçbir BEP toplantısına çağrılmadıysanız.

Planda değişiklik yapmak birimin görevleri arasındadır. İsteğinizi okul yönetimine ya da rehberlik öğretmenine yazılı olarak iletmek, talebinizin kayda geçmesini sağlar.

BEP, çocuğunuzun okulda nereden başlayıp nereye doğru ilerleyeceğini gösteren ortak bir yol haritasıdır. Siz çocuğunuzu evde, günlük hayatın içinde tanıyorsunuz; öğretmenler ise sınıftaki gözlemleri ve uzmanlıklarıyla bu haritaya katkı veriyor. İki bakışın bir araya geldiği bir plan, çocuğun gelişimini izlemeyi de, gerektiğinde yön değiştirmeyi de kolaylaştırır.

Kaynaklar

Yazar: Papatya Uzman Ekibi
Son güncelleme: 18 Kasım 2026