Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), sosyal iletişim ve etkileşimde kalıcı güçlükler ile tekrarlayıcı davranışlar ve sınırlı ilgilerle kendini gösteren nörogelişimsel bir durumdur. Belirtiler erken çocuklukta başlar ve çocuktan çocuğa çok farklı görünebilir; erken müdahale ile gelişim desteklenebilir.
Otizm Spektrum Bozukluğu Nedir?
Tanımı: Güncel tanı sisteminde (DSM-5) eskiden ayrı adlarla anılan otistik bozukluk, Asperger sendromu, çocukluk dönemi dezintegratif bozukluğu ve başka türlü adlandırılamayan yaygın gelişimsel bozukluk tek bir tanı altında, Otizm Spektrum Bozukluğu olarak ele alınır. “Spektrum” ifadesi, belirtilerin türünün ve şiddetinin çocuktan çocuğa değiştiğini, gereken desteğin de buna göre farklılaştığını anlatır.
Belirtileri:
- Göz teması kurmada zorluk
- Konuşma gecikmesi ya da duyduğunu tekrarlama (ekolali)
- Tekrarlayıcı davranışlar (el çırpma, dönme)
- Rutinlere aşırı bağlılık
- Duyusal hassasiyet (ses, dokunma, ışık)
Neler Yapılmalıdır?
Erken Tanı ve Değerlendirme
Çocuk ve ergen psikiyatristi, çocuk nöroloğu veya gelişimsel pediatri uzmanı tarafından değerlendirme yapılmalıdır.
Gelişim testleri, gözlem ve aile görüşmeleri tanı sürecinde kullanılır.
Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP)
Çocuğun güçlü ve desteklenmesi gereken yönlerine göre özel eğitim planı hazırlanır.
Özel eğitim öğretmenleri, dil-konuşma terapistleri ile iş birliği yapar.
Dil ve Konuşma Terapisi
İletişim becerilerini geliştirmek için bireysel terapi uygulanır.
Alternatif iletişim yöntemleri (resim kartları, teknolojik cihazlar) kullanılabilir.
Aile Eğitimi ve Destek
Aileler sürece aktif katılmalı, evde uygulamalarla gelişimi desteklemelidir.
Psikolojik destek ve rehberlik hizmetleri aile için önemlidir.
Evde Uygulanabilecek Etkinlikler
Görsel destekli rutinler: Günlük planlama kartları
Duyusal oyunlar: Kum, su, dokulu materyallerle oynama
Sosyal hikâyeler: Durumlara uygun davranışı anlatan kısa hikâyeler
Basit iletişim çalışmaları: Resimlerle istek belirtme, sıra alma oyunları
Son güncelleme: 18 Kasım 2026